محصولات دانش بنیان

نقش محصولات دانش بنیان در صادرات کشور

فهرست مطالب

نقش محصولات دانش بنیان در صادرات کشور

اهمیت افزایش رقابت پذیری صنایع دانش بنیان بسیار باید مورد توجه قرار بگیرد و به کارآفرینان مقتدر و خلاقی نیاز دارد که سهم و جایگاه ایران در تأمین نیاز های وارداتی کشور های منطقه را افزایش دهند و به صادرات تولیدات ایرانی بپردازد.

به ویژه در ارائه خدمات و محصولات دانش‌بنیان که این موارد جزو نیازهای اصلی این کشورها عنوان شده‌اند.

برقراری روابط تجاری با همسایگان در هر کشوری از اهمیت بالایی برخوردار است برای کشور ما هم به همین شکل است و بخشی از این روابط تجاری همان صادرات و واردات ما از کشور های همسایه است .

با توجه به پدیده جهانی شدن اقتصاد و لزوم نقش آفرینی گسترده‌ تر کشور ها در بازار جهانی افزایش همکاری‌ های منطقه‌ای به ویژه در دو دهه گذشته به یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی دولتمردان و سیاست گذاران هر کشوری تبدیل شده است.

شروع مبادلات اقتصادی به معنای افزایش تعامل در حوزه‌ های مختلف است و همینطور بهبود روابط سیاسی و در نهایت توسعه تولید هر کشوری خواهد ‌شد.

با پیوستگی هر چه بیشتر اقتصاد کشورها به یکدیگر ما شاهد ایجاد یک سری از بنگاه‌ های اقتصادی شده ایم که مرز های جغرافیایی را در نوردیدند و با هدف تقویت تجارت جهانی فرصت ‌های اقتصادی و مقاصد صادراتی متنوعی را در مناطق مختلف ایجاد کردند.

ایران به صورت سنتی  و قدیمی یکی از فروشندگان بزرگ نفت در جهان است و به فروش نفت به نوعی مشهور است.

منابع سرشار انرژی در کنار صنایع فولاد، معدن و پتروشیمی راه ‌های اصلی کسب درآمد ارزی در سال‌ های گذشته بوده‌اند و کشور ما هم توجه خوبی را نسبت به این منابع داشته است.

تحریم‌های اقتصادی و اجماع جهانی سال‌های اخیر موجب محدود شدن گذرگاه‌های درآمدی کشور، بروز موانع متعدد برای صادرات، واردات، کشتیرانی و از بین رفتن بسیاری زیرساخت‌ها شده‌اند و شکی در کم شدن روابط تجاری ما و صادرات و واردات ما بعد از تحریم ها نیست.

این عوامل سبب تغییر جهت سیاست های اقتصادی کشور به توسعه صادرات غیر نفتی و تمرکز بر افزایش تبادلات تجاری با همسایگان، حمایت از محصولات فناورانه و توجه به اقتصاد دانش بنیان شد و این یکی از نکات مهم برای ما است تا بتوانیم تولید داخلی و صادرات محصولات فناوری که در کشور تولید شده است را به فروش برسانیم و از این نکته مثبتی که تحریم ها ایجاد کرده اند استفاده کنیم.

از سوی دیگر، به جهت وسعت بازار های جهانی و وجود برخی تفاوت‌ های عمده اجتماعی و اقتصادی در جوامع و گروه‌های مختلف مصرف کننده، به کارگیری روش‌های اصولی و علمی به منظور شناسایی یا اولویت بندی بازارهای هدف صادراتی از جمله الزامات دستیابی به توسعه صادرات محسوب می‌شوند زیرا در غیر این صورت ما در بازار های هدف نمی توانیم حرفه ای عمل کنیم و احتیاج به اصولی کار کردن داریم.

چه بسا یک کشور در تولید و صدور محصولاتی هایی از مزیت نسبی برخوردار باشد اما نبود شناخت دقیق از بازارهای هدف صادراتی، موانع موجود در این بازارها یا نا آگاهی از قوانین و مقررات حاکم بر آنجا مانع از تداوم و رشد صدور کالا شود و نمیتواند جایگاه خود را در تولید یک محصول بدست آورد.

بنابراین شناسایی بازار هدف، فرصت‌ها و موانع موجود در آن یکی از الزامات اولیه در تجارت بین الملل است و ما سعی داشته ایم در مقاله های مربوط به بازاریابی و فروش خود توضیحاتی را خدمت شما عزیزان قرار دهیم .

همانطور که اشاره شد، اقتصاد مبتنی بر دانش یکی از زمینه‌ های تمرکز صادرات کشور در شرایط فعلی است یکی از دلایل ایجاد شرکت های دانش بنیان و محصولات دانش بنیان نیز همین مورد است .  

ارتقا رقابت پذیری صنایع دانش بنیان از نظر نقش مستقیمی که در ارز آوری و ایجاد ارزش افزوده دارند برای اقتصاد کشور های در حال توسعه بسیار با اهمیت است سعی شده است تا تولید این محصولات بطوری باشد که رقابت پذیر باشد.

همچنین نتایج فعالیت این صنایع تاثیر مستقیمی بر دیگر بخش‌های اقتصاد دارد که به افزایش بهره‌وری در کسب و کارها و تولید شغل خواهد شد.

افزایش رقابت پذیری صنایع دانش بنیان به کارآفرینان جسور و نوآوری نیاز دارد که از این نظر کمبودی مشاهده نمی‌شود اما شرایط دشوار سالیان اخیر توانسته است دل سردی ای را ایجاد کند و همچنین مشکلاتی که نیز وجود دارد نظیر:

رکود اقتصادی، کاهش ارزش پول ملی و فساد گسترده مالی و اداری سبب بی انگیزگی، مهاجرت و خروج بی‌رویه، درگیری با مشکلات محیطی متعدد، تعطیلی واحدهای تولیدی و در نهایت کاهش بهره‌وری ملی شده که تاثیر مستقیمی بر شاخص‌ های کلان اقتصاد و تولید ناخالص ملی گذاشته است.

کارآفرینان نقطه عطف اقتصاد دانش بنیان هستند و فرصت مهم ترین عنصر در فرآیند کارآفرینی است و موارد حمایتی و اقتصادی جزوه مهم ترین موارد برای کارآفرینی نیز حساب میاید.

این عنصر در فرآیند کارآفرینانه چیزی نیست به جز تشخیص، ارزیابی و بهره برداری از فرصت هایی که کارآفرینان به دلیل ویژگی های خاص خود توان دیدن و شناسایی آنها را پیدا می کنند.

در واقع کارآفرینی فرآیندی است که فرد با ساز و کارها و گرایشات شناختی خاصی که دارد به دلیل داشتن دانش قبلی در یک حوزه توانایی تشخیص یک فرصت را پیدا می‌کند تا در آن زمینه بتواند یک فعالیت اقتصادی موثر در راستا تولید ایجاد کند.

 و پس از ارزیابی و تشخیص ارزش تجاری آن فرصت اقدام به کسب منابع و اطلاعات مورد نیاز جهت بهره برداری از آن فرصت می‌نماید.

فرصت در مقابل تهدید معنا پیدا می کند موقعیت هایی که اولاً توسط فرد قابل کنترل باشند و دوماً پیامد های مثبتی برای او به همراه داشته باشند.

فرصت پدیده ای وابسته به شرایط محیطی است و در کارآفرینی به هر موقعیتی اطلاق می‌شود که در آن‌ها بتوان محصولات، خدمات، مواد خام، بازار و شیوه‌ های سازماندهی جدید ارائه کرد پس باید این شرایط محیا شود تا فرصتی هم ایجاد شود.

بیشتر افراد تصور می کنند که موفقیت های کارآفرینانه بر اساس یک ایده کاملاً جدید حاصل شده‌اند اما همیشه ایده به تنهایی کافی نیست.

میلیون‌ها نفر از مردم ایده هایی در سر دارند که هیچکدام به یک فرصت طلایی تبدیل نشده اند!

شروع و راه اندازی یک کسب وکار به چیزی بیش از یک ایده نیازمند است و فعالیت‌ های بیشماری از جمله طرح توجیهی، تحقیق بازار، خرید تجهیزات، جمع آوری منابع مالی و تسهیلات، بازاریابی و… را در بر می‌گیرد.

افراد اغلب جهت راه اندازی کسب وکار خود، یک سناریو یا دستورالعمل از پیش تعیین شده را اجرا می کنند در حالی که کارآفرینان ممکن است هنگام راه اندازی بنگاه، مجموعه ای از روش‌ها را ادغام و با به کارگیری آنها، فعالیت خود را پیاده سازی کنند.

براساس گزارش (شماره 60) فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، رقابت پذیری صنایع دانش بنیان ایران در فاصله سال‌های 2000 تا 2008 در تجارت با کشورهای آسیای جنوب غربی سالانه 4/41 درصد رشد داشته است در حالی که نرخ رشد سالانه صادرات جهانی به بازار این کشورها 2/17 درصد افزایش داشته است.

در دوره مذکور ارزش صادرات محصولات دانش بنیان به طور متوسط 5/18 میلیون دلار بوده است.

بر این اساس ایران در صادرات 4 گروه کالایی در تجارت با این کشورها از رقابت پذیری برخوردار بوده که در این میان، بیشترین میزان رقابت پذیری ایران به تولید و صادرات مواد شیمیایی اختصاص دارد.

صنایع تولید دستگاه‌های ارتباطی، رادیو، تلویزیون و سیستم‌های الکترونیک دومین گروه کالایی صادرات دانش بنیان هستند که 06/0 درصد بازار از طریق ایران تامین شده است.

همچنین ایران در صادرات ماشین آلات اداری و محاسباتی در تجارت با این کشورها سهم خود را از دست داده و رقابت پذیری آن کاهش یافته و در نهایت تنها گروه کالایی که ایران در صادرات آن به کشور های جنوب غربی آسیا هیچ‌ گونه رقابت پذیری نداشته به تولید وسایل و قطعات صنایع هوایی و تکنولوژی فضایی بر می‌گردد.

نکته قابل توجه اینکه سهم ایران در صادرات به بازار این کشورها کاهش یافته و این موضوع به جهت کاهش رقابت پذیری 4863 هزار دلاری بوده است.

نتایج حاکی از آن است که تحریم‌های اقتصادی آمریکا شرکای عمده تجاری ایران را با محدودیت‌ های جدی روبه‌رو کرده است و این مجموعه اقدامات تاثیر شدیدی بر تولید داخلی و بازارهای صادراتی ایران داشته است و همانطور ذکر شد تحریم ها بخش زیادی از روابط تجاری و صنعتی ایران به نوعی از بین برده اند..

در این شرایط با کاهش صادرات میزان عرضه ارز در کشور نیز کاهش یافته و همان طور که شاهدیم نرخ ارز افزایش می‌یابد.

همچنین ایران در صادرات کالاهای دانش بنیان به کشورهای منطقه تنها در تعداد محدودی از رقابت پذیری برخوردار است و این تعداد کالاها سهم کمی از میزان تقاضای واردات کشورهای منطقه را تشکیل می‌دهند و حتی صادرات بشکلی وجود ندارد که در مورد یک تولید خاص قابل رقابت باشد.

نکته قابل توجه اینکه سهم و جایگاه ایران در تأمین نیازهای وارداتی کشورهای منطقه از مرز یک درصد فرا نرفته است و به محض اینکه این کشورها به ثبات اقتصادی دست یابند، قطعا برای تولید محصولات مختلف برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری خواهند کرد.

همچنین مشخص نیست آیا تا 15 سال آینده همچنان می‌توان صادرات محصولات مصرفی از جمله رب گوجه‌فرنگی، لبنیات و ماکارونی را ادامه داد؟

بنابراین اگر برای آینده صادراتی برنامه ریزی نشود و سطح تولیدات خود را ارتقا ندهیم، ممکن است بسیاری از محصولاتی که اکنون در سبد صادراتی ما قرار دارند، به مرور از سبد صادراتی خارج شوند.

در مجموع، پژوهش ‌ها نشان می‌دهند علیرغم تغییر جهت‌گیری های صادراتی کشور از صدور مواد اولیه به سوی صادرات کالا های با ارزش افزوده بالا و دانش بنیان، سهم و جایگاه کیفی صادرات ایران در بازار منطقه چندان امیدوار کننده نیست و عامل تحریم بر وخامت اوضاع افزوده است.

نباید از نظر دور داشت که در طول 15 سال گذشته روند سهم ایران در صادرات جهانی کالا های دانش بنیان بهبود یافته است.

 اما تنوع پایین و ادامه وضعیت موجود دستیابی به اهداف سند چشم انداز که جایگاه برتر در صادرات کالا های دانش بنیان در منطقه هست را دشوارتر و دورتر می‌نمایند و در مسیر رقابت قرار نخواهد داد و باید برای صادرات کشور در آینده برنامه ریزی ها و عملکرد هایی صورت بگیرد تا شرایط را در آینده ی کشور ما بهبود بخشد.

برای بهبود صادرات در شرایط تحریم پیشنهاد می‌شود ایران با کشور هایی که دارای «تعرفه ترجیحی» هستند و به نوعی سیاست‌ های ضد امپریالیستی را در سطح کلان دنبال می‌کنند.

 همچون: ازبکستان، پاکستان، تونس، سوریه، کوبا، بوسنی هرزگوین، قرقیزستان و ونزوئلا میزان صادرات و واردات خود را افزایش دهد.

گسترش صادرات در کشور های همجوار مانند پاکستان و ترکیه به ‌ویژه حرکت به سمت صادرات خدمات، بیانگر استقبال کشور های مذکور از برقراری رابطه تجاری است.

به ویژه در ارائه خدمات دانش‌بنیان، چرا که کشورهای مذکور این موارد را جزو نیازهای اصلی خود عنوان نموده‌اند.

با توجه به سه عامل معافیت خطوط تولید از حقوق گمرکی، وجود تعرفه ترجیحی بین ایران و ترکیه، حمایت از انتقال تکنولوژی و وجود نیروی کار در کشور، فرصت مناسبی جهت ورود خط تولید و یا صادرات خدمات تخصصی و دانشی با توجه به قشر تحصیل کرده کشور فراهم است.

به علاوه کشور پاکستان در کنار دارا بودن تعرفه ترجیحی با ایران دارای تنوع بسیار زیادی در انواع کالاهای وارداتی بوده که محصولات و خدمات دانش بنیان در صدر نیاز های این کشور عنوان شده‌اند.

در پایان، پاکستان یکی از بازارهای مکمل ایران است و از نظر جلوگیری از خروج ارز می‌توان در مقابل واردات از پاکستان که عمدتاً محصولات کشاورزی شامل برنج و نارنگی بوده، کالا و خدمات به این کشور صادر کرد.

در آخر

با توجه به شرایط اقتصادی و تحریم ها فرصت هایی بوجود آمده است تا کارآفرین ها دست به ایجاد شغل و تولید محصولات دانش بنیان بکنند.

از این رو روابط تجاری ما و واردات و صادرات ما در پی تحریم ها لطمه خورده اند و محصولات دانش بنیان ما باید برای رونق اقتصادی صادر شوند.

برای صادرات در آینده کشور ما باید برنامه ریزی های قابل توجی را در نظر بگیرد تا این عرصه هم تداوم داشته باشد و هم بهبود بخشد.

برای اطلاعات از محصولات دانش بنیان و موارد مربوط حتما صفحه ی اینستاگرام ما به آدرس fanshow.ir را دنبال کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

اسکرول به بالا
question